Samodzielny Przedszkolak

POTRAFIĘ”

Program edukacyjny wspierający rozwój samodzielności dzieci

W słowniku języka polskiego termin „samodzielność” odnosi się do człowieka, który jest „nie uzależniony od nikogo, dający sobie samemu radę, nie potrzebujący pomocy, nie podlegający czyjejś władzy; niezależny, niezawisły, niepodległy”.

  K. Kuszak pisze o samodzielności będącej „dyspozycją dziecka do podejmowania wyzwań i działania zgodnie z własną wolą. Samodzielność wynika z potrzeby niezależnego zdobywania i gromadzenia doświadczeń, pokonywania przeszkód, sprawdzania swoich umiejętności w różnych sytuacjach. Jest wyrazem dążenia do poznania granic osobistych możliwości. Wiąże się z gotowością do podjęcia kolejnych prób działania w celu realizacji zamierzenia, a także z umiejętnością poniesienia konsekwencji własnych wyborów i decyzji”.

Program „Potrafię” jest skierowany do dzieci w wieku 3 – 6 lat, które uczęszczają do przedszkola. Trudność zadań wykonywanych przez dzieci jest stopniowana i zależna od wieku i możliwości rozwojowych wychowanków przedszkola.

Założenia programu:

  • Wspieranie dziecka w rozwoju samodzielności na terenie przedszkola.

  • Wzmacnianie poczucia własnej wartości dziecka.

  • Współpraca dyrektora, nauczycieli i pracowników obsługi w rozwoju samodzielności dziecka.

  • Zachęcanie rodziców do współdziałania w obszarze realizacji programu.

Cele programu:

Rozwijanie samodzielności dziecka w następujących aspektach:

  1. Samodzielność praktyczna – wykonywanie codziennych czynności na rzecz samego siebie lub potrzeb rówieśników; radzenie sobie z czynnościami samoobsługowymi (korzystanie z toalety, mycie, ubieranie i rozbieranie się), wykonywanie obowiązków związanych z pracami porządkowymi, przygotowaniem do posiłków, pełnienie funkcji pomocniczej w trakcie rozdawania posiłków, pomoc młodszym kolegom w czynnościach przekraczających ich możliwości rozwojowe.

  2. Samodzielność umysłowa – nabywanie umiejętności podejmowania decyzji i rozwiązywania problemów podczas nauki i zabawy.

  3. Samodzielność społeczna – nabywanie umiejętności współdziałania z rówieśnikami i opiekunami, porozumiewania się z nimi oraz brania odpowiedzialności za podejmowane decyzje; nabywanie umiejętności „załatwiania spraw urzędowych” na terenie przedszkola.

Oczekiwane efekty:

  • Dziecko osiąga sukcesy w samodzielnym działaniu i chętnie podejmuje próby opanowania nowych umiejętności.

  • Dziecko ma poczucie własnej wartości wynikające z sukcesów w samodzielnym działaniu.

  • Dziecko jest samodzielne podczas wykonywania czynności samoobsługowych i nie oczekuje pomocy dorosłego.

  • Dziecko zna swój adres zamieszkania.

  • Dziecko zna nazwę przedszkola do którego uczęszcza i adres placówki.

  • Dziecko wykonuje czynności porządkowe po skończonej pracy i zabawie.

  • Dziecko chętnie pełni rolę pomocnika w trakcie przygotowania i rozdawania posiłków.

  • Dziecko pełni rolę opiekuńczą wobec młodszych rówieśników.

  • Dziecko potrafi samodzielnie w formie werbalnej rozwiązywać problemy z rówieśnikami.

  • Dziecko odważnie komunikuje opiekunowi o zaistniałych problemach i potrafi poprosić o pomoc.

  • Dziecko nabywa przekonania, że wiele „spraw urzędowych” jest w stanie załatwić samodzielnie bez pomocy dorosłego.

  • Dziecko jest przygotowane do podjęcia roli ucznia szkoły podstawowej.

Metody, formy i środki dydaktyczne wykorzystywane w trakcie realizacji programu:

  1. Metody:

– opowiadania

– pogadanki

– ćwiczenia praktyczne

– wycieczki i spacery

– zabawy, gry ruchowe i tematyczne

– oglądowa – prezentacje plansz i ilustracji

  1. Formy pracy

– praca indywidualna

– praca grupowa

– praca zbiorowa

  1. Środki dydaktyczne

– plansze dydaktyczne

– historyjki obrazkowe

– ilustracje

W ramach realizacji programu przewidziana jest współpraca z:

– pedagogiem przedszkolnym;

– nauczycielami ze wszystkich grup przedszkolnych;

– personelem pomocniczym przedszkola, który będzie czuwał nad bezpieczeństwem dziecka samodzielnie przemieszczającego się w przedszkolu w celu załatwienia „spraw urzędowych” na trasie nauczyciel – dyrektor, nauczyciel – drugi nauczyciel, nauczyciel – sekretariat, nauczyciel – kuchnia, nauczyciel – intendent;

– rodzicami dziecka, którzy będą regularnie informowani o realizowanych w ramach programu zadaniach i postępach dziecka w rozwoju samodzielności.

Obszary działania:

  1. Przedszkolak jest samodzielny podczas wykonywania czynności samoobsługowych.

  2. Przedszkolak jest zaangażowany w działania na rzecz wspólnego dobra.

  3. Przedszkolak samodzielnie rozwiązuje pojawiające się trudności.

  4. Przedszkolak chętnie współdziała z rówieśnikami i osobami dorosłymi.

Ewaluacja:

– ankieta dla rodziców

– ankieta dla nauczycieli

– „test samodzielności” dla każdego dziecka

– wystawa zdjęć powstałych podczas realizacji programu

Zadania do wykonania

  1. Uczenie samodzielnego rozbierania się (rano), ubierania się (podczas odbioru z przedszkola) bez pomocy rodziców i pań pełniących dyżur w szatni (ograniczenie pomocy osób dorosłych do minimum np. naprawa zepsutego zamka, rozwiązanie związanych na supeł sznurków od czapki).

  2. Uczenie samodzielnej zmiany odzieży podczas wychodzenia na dwór i powrotu do przedszkola w trakcie pobytu dziecka w placówce (ograniczenie pomocy osób dorosłych do minimum, jak wyżej).

  3. Nauka samodzielnego przebierania się w strój sportowy na zajęcia dodatkowe: judo, piłka nożna, gimnastyka korekcyjna.

  4. Nauka wiązania sznurowadeł z wykorzystaniem dostępnych w przedszkolu „zabawkowych” butów.

  5. Nauka bezpiecznego zachowania się podczas wizyty w łazience, uczenie: samodzielnego korzystania z toalety, spłukiwania toalety, nakładania pasty i mycia zębów, pamiętania o dokładnym umyciu rąk mydłem i poprawnym ich wytarciu po skorzystaniu z toalety.

  6. Nauka adresu zamieszkania dziecka, nazwy przedszkola, do którego dziecko uczęszcza oraz adresu placówki.

  7. Nauka sprzątania zabawek i odkładania ich na wyznaczone miejsca bezpośrednio po skończeniu jednej zabawy i przed rozpoczęciem następnej.

  8. Samodzielne sprzątanie miejsca pracy po wykonaniu zadania plastycznego (odkładanie kleju i nożyczek do pojemników, wyrzucanie resztek papieru do kosza).

  9. Pełnienie funkcji pomocnika podczas przygotowania do posiłku (rozkładanie sztućców, soków. talerzy).

  10. Nauka samodzielnego spożywania posiłków (uczenie: prawidłowego chwytu łyżki i widelca, poprawnego siedzenia przy stole w trakcie jedzenia, kulturalnego zgłaszania prośby o dokładkę).

  11. Uczenie samodzielnego nakładania wybranych potraw na własne talerze (np. naleśników – smarowanie ich wybranym dodatkiem, warzyw itp.) oraz na talerze rówieśników.

  12. Uczenie niesienia pomocy młodszym rówieśnikom np. prowadzenie do łazienki, podawanie wybranej zabawki, zaangażowanie w pomoc podczas wykonywania różnorodnych działań w przedszkolu.

  13. Nauka samodzielnego nawiązywania różnych form interakcji z rówieśnikami (np. zabawa z nowymi kolegami, poproszenie o możliwość udziału w zabawie rozpoczętej przez inne dzieci).

  14. Nauka samodzielnego podejmowania decyzji dotyczących wyboru zabawy, zabawki lub innej preferowanej przez dziecko aktywności z jednoczesnym poszanowaniem wyboru kolegów i koleżanek.

  15. Uczenie dziecka samodzielnego rozwiązywania drobnych konfliktów z rówieśnikami poprzez rozmowę z kolegą/ koleżanką na temat zaistniałego problemu.

  16. Nauka samodzielnego zapamiętywania „zadań domowych” zleconych przez nauczyciela (dotyczących np. przyniesienia potrzebnego na zajęcia artykułu); ustalenie przez dziecko własnej metody pamiętania o sprawach ważnych.

  17. Uczenie odwagi w kontaktach z dorosłymi, w tym umiejętności: zadawania pytań, zgłaszania problemów, proszenia o pomoc w trudnych momentach.

  18. Nauka samodzielnego załatwiania „spraw urzędowych” na terenie przedszkola na trasie: nauczyciel – dyrektor, nauczyciel – drugi nauczyciel, nauczyciel – sekretariat, nauczyciel – kuchnia, nauczyciel – intendent. W trakcie przemieszczania się po budynku przedszkolnym droga dziecka jest cały czas monitorowana przez personel pomocniczy, a docelowe miejsce i dokładna godzina wizyty w nim jest odpowiednio wcześniej uzgodniona przez nauczyciela prowadzącego grupę z: drugim nauczycielem Dyrektorem, intendentem, paniami w kuchni, panią sekretarką.

Opracowała:

mgr Sylwia Podeszwińska